| Ai có một lần về Nghệ An, ngược đường quan 38, từ quốc lộ 1A, đi 9 cây sô đến xã Hoa Thành, huyện Yên Thành, tỉnh Nghệ An sẽ biết nơi đây có Nhạc trống của một dòng họ lâu đời. Cứ rằm tháng giêng các họ trong xã cúng Thượng nguyên và đến rằm tháng Tám đều cùng tế Trung thu.
Tiếng nhạc trống vang dậy cả một vùng, suốt ngày và đến tận đêm khuya. Từ các cụ già bảy tám mươi tuổi đến lớp trai trẻ các cháu nhỏ, tất cả ai cũng mê say. Tiếng trống thôi thúc lòng người, khơi dậy tình cảm dòng tộc, quê hương, da diết, đậm đà.
Những ngày họ Phan Tất cúng Tổ ấy là những ngày trọng đại nhất của dòng tộc. Con cháu lao động học tập xa gần, cả ngưòi ở nước ngoài... về giỗ Tổ để được đánh vài hồi trống cho thỏa nỗi lòng nhớ mong.
Bộ nhạc trống gồm một trống cái, hai trống con, hai đôi não bạt, một đôi chũm xọe và một chiêng đồng.
Trước giờ khai lễ, một người được cử ra điều hành trống cái. Người này không cứ là già lão hay trai tráng, miễn phải là ngườí sành điệu nghệ đôi tay đánh phải gọn gàng, thanh thoát, uyển chuyển. Đầu chít khăn đỏ, trang phục gọn gàng, ngưòi chỉ huy trông thực uy nghiêm rạng rỡ.
Nhạc trống tế bắt đầu khi hai dùi trống của người cầm trống cái dằn lên mặt trống ba tiếng vừa đủ nghe sau đó điểm từng hồi, khi láy khi rung, khi khoan khi nhặt, Rồi tiếng trống con và chũm xọe cùng cất lên làm nền để tiếng trống cái rền vang, hoà nhập nhưng vẫn bật ra những âm thanh hùng tráng, xen lẫn tiếng chiêng điểm xuyết ngân nga êm dịu. Những tiếng tùng tiếng cắc gõ lên thành trống khi to khi nhỏ, theo nhịp 7 tiếng với 35 điệu láy cấu thành 245 tiếng, cài xen chặt chẽ, không thừa một tiếng không thiếu một nhịp theo đúng luật định. Người nghe bị lôi cuốn, tình cảm dạt dào xúc động, tâm linh hướng về cội nguồn tiên tổ.
Tương truyền điệu nhạc trống này do Cụ Tổ Thám hoa Phan Tất Thông (1531-1607) sáng tác khi Ngài là Thượng tướng quân bộ binh Hữu thị lang triều Lê vào dịp thượng Kinh chiêm bái mừng nhà Lê chấm dứt nội chiến về lại Thăng Long , mở tiệc diên yến mùa xuân năm 1592.
Nhạc trống được lưu truyền trong con cháu dòng tộc, từ đời này qua đời khác, từ thế kỷ 16 đến nay vẫn còn giữ nguyên hào khí thiêng liêng của một dòng họ.
Vào dịp kỷ niệm 990 năm Thăng Long Hà Nội, tỉnh Nghệ An đã cử đội Nhạc trống Hoa Thành mang chiếc trống rồng 170 năm tuổi ra Thủ đô biểu diễn vào ngày 1-10-2000 tham gia chào mừng ngày hội lớn và đã được Uỷ ban nhân dân Thành phố Hà Nội tặng bằng khen.
Vinh dự và tự hào thay một dòng tộc đã bảo vệ gìn giữ được một di sản văn hóa bất hủ của tổ tiên để lại !
|
Ngày 10/09/2006
Phan Tất Trung
| |
